Có những giai đoạn doanh nghiệp ưu tiên tăng trưởng.
Nhưng cũng có những giai đoạn, điều quan trọng hơn là:
Bảo vệ dòng tiền và duy trì khả năng thanh khoản.
Theo mình, bối cảnh hiện nay là lúc các nhà quản trị nên nhìn lại rất kỹ vấn đề này.
Chi phí vốn tạo áp lực lớn hơn. Giá nhiều nhóm nguyên, nhiên vật liệu đầu vào tăng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá nguyên nhiên vật liệu dùng cho sản xuất tại Việt Nam tăng 5,4% so với cùng kỳ; riêng nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 5,26% (theo: NSO.gov.vn).
Trong môi trường như vậy, câu nói:
lại càng đáng để doanh nghiệp suy nghĩ.
Một doanh nghiệp có thể sở hữu:
Trên bảng cân đối kế toán, tổng tài sản có thể rất lớn.
Nhưng đến ngày phải trả:
Lương – Nhà cung cấp – Thuế – Lãi vay – Nợ gốc – Chi phí vận hành…
thứ doanh nghiệp cần lại là:
TIỀN.
Một bất động sản trị giá hàng chục tỷ đồng không thể ngay lập tức dùng để trả lương.
Một khoản phải thu 5 tỷ nhưng khách hàng chưa thanh toán cũng chưa phải tiền.
Một kho nguyên vật liệu lớn cũng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thanh khoản tốt.
Đây chính là khác biệt giữa:
Có tài sản và có khả năng thanh toán.
Đây có lẽ là câu hỏi Ban Giám đốc nên đặt ra thường xuyên.
Tiền của doanh nghiệp có thể đang nằm trong:
Công nợ phải thu → Hàng tồn kho → Sản phẩm dở dang → Dự án → Tài sản cố định → Bất động sản → Các khoản đầu tư khác.
Mỗi khoản đều có thể hợp lý khi nhìn riêng.
Nhưng khi cộng lại, doanh nghiệp có thể phát hiện một lượng vốn rất lớn đang bị giữ lại trong hoạt động kinh doanh.
Đặc biệt, khi nguyên liệu đầu vào tăng giá, doanh nghiệp còn phải bỏ nhiều tiền hơn để duy trì cùng một mức tồn kho.
Cơ quan Thống kê Quốc gia cho biết trong quý II/2026, 19,1% doanh nghiệp chế biến, chế tạo đánh giá tồn kho thành phẩm tăng so với quý trước (theo: NSO.gov.vn).
Tồn kho tăng không phải lúc nào cũng xấu.
Nhưng tồn kho không tạo ra dòng tiền cho đến khi được bán và thu được tiền.
Trong môi trường chi phí vốn cao, quản trị vốn lưu động trở nên đặc biệt quan trọng.
Hãy hình dung doanh nghiệp có:
20 tỷ hàng tồn kho chậm luân chuyển.
15 tỷ công nợ quá hạn.
30 tỷ nằm trong những tài sản chưa tạo dòng tiền.
Doanh nghiệp có thể đồng thời phải vay ngân hàng để bổ sung vốn lưu động.
Lúc đó xuất hiện một nghịch lý:
Doanh nghiệp không thực sự thiếu tài sản. Doanh nghiệp thiếu khả năng chuyển tài sản thành tiền đủ nhanh.
Và doanh nghiệp phải trả chi phí vốn cho chính khoảng thời gian đó.
Ban Giám đốc thường theo dõi:
Doanh thu – Lợi nhuận – Tăng trưởng.
Nhưng trong giai đoạn dòng tiền chịu áp lực, nên bổ sung một góc nhìn khác:
Một đơn hàng chưa phải tiền.
Doanh thu chưa chắc đã là tiền.
Lợi nhuận chưa chắc đã là tiền.
Quá trình thực tế là:
Mua nguyên liệu → Tồn kho → Sản xuất → Thành phẩm → Bán hàng → Công nợ → Thu tiền → TIỀN MẶT
Chu kỳ này càng dài, doanh nghiệp càng cần nhiều vốn lưu động.
Do đó, đôi khi cải thiện dòng tiền không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc bán nhiều hơn.
Mà có thể bắt đầu bằng:
Thu tiền nhanh hơn.
Giảm tồn kho chậm luân chuyển.
Giảm thời gian sản xuất dở dang.
Kiểm soát điều khoản thanh toán.
Trì hoãn những khoản đầu tư chưa thực sự cần thiết.
Điều Ban Giám đốc cần biết hơn là:
Tiền đang ở đâu – khi nào tiền về – khi nào phải chi – và 30/60/90 ngày tới dòng tiền sẽ như thế nào?
Ví dụ, hệ thống quản trị cần giúp nhìn đồng thời:
Tiền mặt hiện tại
↓
Công nợ dự kiến thu
↓
Công nợ quá hạn
↓
Giá trị tồn kho và tuổi tồn kho
↓
Các khoản phải trả
↓
Lương – Thuế – Lãi vay – Nợ vay
↓
Dòng tiền dự kiến 30/60/90 ngày
Khi các dữ liệu này nằm ở nhiều Excel và nhiều phòng ban khác nhau, Ban Giám đốc chỉ biết vấn đề sau khi nó xảy ra.
Theo mình, vai trò của ERP trong giai đoạn này không phải là tạo thêm thật nhiều báo cáo.
ERP cần giúp doanh nghiệp nhìn thấy dòng tiền trước khi dòng tiền trở thành vấn đề.
Đó cũng là hướng Meliasoft có thể hỗ trợ doanh nghiệp.
Khi dữ liệu Kinh doanh – Mua hàng – Kho – Sản xuất – Kế toán – Công nợ – Ngân hàng được kết nối trên một dòng dữ liệu thống nhất, hệ thống có thể giúp Ban Giám đốc nhìn thấy:
API giúp kết nối ngân hàng, hóa đơn điện tử và các hệ thống khác.
No-code/Low-code giúp thiết lập nhanh quy trình kiểm soát, cảnh báo và phê duyệt theo chính sách của doanh nghiệp.
Robotics giảm công việc đối chiếu, tổng hợp và nhắc việc thủ công.
AI, khi được cung cấp dữ liệu đủ tốt, có thể hỗ trợ phát hiện bất thường và giúp nhà quản trị khai thác dữ liệu nhanh hơn.
Nhưng công nghệ chỉ là phương tiện.
Mục tiêu cuối cùng là:
Giúp Ban Giám đốc biết đồng tiền của doanh nghiệp đang nằm ở đâu và chủ động đưa nó trở lại dòng chảy kinh doanh.
Trong cuộc họp Ban Giám đốc tiếp theo, hãy thử không bắt đầu bằng doanh thu.
Hãy bắt đầu bằng 5 câu hỏi:
Nếu doanh nghiệp chưa thể trả lời nhanh những câu hỏi này từ một hệ thống dữ liệu thống nhất, đây có thể là một trong những bài toán chuyển đổi số đáng ưu tiên nhất.
Tiền mặt không phải mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp.
Nhưng tiền mặt cho doanh nghiệp quyền lựa chọn.
Có tiền, doanh nghiệp có thể chủ động mua nguyên liệu khi giá tốt.
Có tiền, doanh nghiệp có khả năng thương lượng với nhà cung cấp.
Có tiền, doanh nghiệp có thể vượt qua những giai đoạn thị trường khó khăn.
Và khi cơ hội xuất hiện, chính doanh nghiệp có thanh khoản tốt thường là doanh nghiệp có khả năng hành động nhanh hơn.
Vì vậy:
Doanh thu tạo ra quy mô.
Lợi nhuận tạo ra giá trị.
Nhưng dòng tiền quyết định khả năng doanh nghiệp tiếp tục vận hành.
Trong những giai đoạn nhiều biến động, Cash is King không có nghĩa doanh nghiệp phải giữ tiền và ngừng đầu tư.
Nó có nghĩa là doanh nghiệp phải biết chính xác tiền đang ở đâu, đang vận động như thế nào và sử dụng từng đồng vốn hiệu quả hơn.
Đó cũng là một trong những giá trị Meliasoft hướng tới: không chỉ giúp doanh nghiệp ghi nhận những gì đã xảy ra, mà từng bước xây dựng một hệ thống dữ liệu giúp Ban Giám đốc nhìn thấy – dự báo – và chủ động quản trị dòng tiền.
Meliasoft – ERP của người Việt.
